1 khắc là bao lâu? Vì sao có đáp án 15 phút và 14,4 phút
Trả lời nhanh
1 khắc là 15 phút theo cách hiểu phổ biến hiện nay, tức một ngày đêm có 96 khắc. Hệ cổ chia ngày đêm 100 khắc, mỗi khắc 14 phút 24 giây. Còn “ngày sáu khắc” là cách chia riêng ban ngày, mỗi khắc khoảng 2 tiếng.
Ba cách hiểu chữ “khắc”
| Cách chia | 1 khắc bằng | Gặp ở đâu |
|---|---|---|
| Ngày đêm chia 96 khắc | 15 phút | Cách quy đổi phổ biến hiện nay, phim ảnh, truyện |
| Ngày đêm chia 100 khắc | 14 phút 24 giây | Hệ đo thời gian cổ bằng đồng hồ nước |
| Ban ngày chia 6 khắc | Khoảng 2 giờ | Câu “đêm năm canh, ngày sáu khắc” |
Chữ “khắc” vốn chỉ vạch khắc trên đồng hồ nước: nước nhỏ giọt dâng dần, người ta đọc giờ theo các vạch. Mốc chính xác người Việt chuyển từ 100 khắc sang 96 khắc chưa có sử liệu rõ ràng, nên trang này không đưa một năm cụ thể.
“Ngày sáu khắc” dài bao lâu?
Khoảng 2 giờ mỗi khắc, tùy cách tính độ dài ban ngày. Nếu đêm năm canh kéo dài từ 19 giờ đến 5 giờ sáng như bảng quy đổi phổ biến, ban ngày còn 14 tiếng, chia 6 được khoảng 2 giờ 20 phút. Nếu coi ngày và đêm mỗi bên 12 tiếng, mỗi khắc đúng 2 giờ.
Cả hai trường hợp, “khắc” ở đây đều dài gấp tám lần trở lên so với khắc 15 phút. Năm canh ban đêm được giải thích ở đêm năm canh là gì.
Khắc và canh giờ
1 canh giờ có 8 khắc nếu 1 khắc là 15 phút, vì canh giờ dài 120 phút. Theo hệ 100 khắc thì 1 canh giờ chứa khoảng 8,33 khắc. Bảng 12 canh giờ có ở 1 canh giờ bao nhiêu tiếng.
“Một khắc đêm xuân đáng giá ngàn vàng” nghĩa là gì?
Câu này dịch từ thơ Tô Thức (Tô Đông Pha) đời Tống, ý nói khoảnh khắc đẹp rất ngắn và quý giá. “Một khắc” ở đây chỉ một quãng ngắn ngủi, không phải phép đo chính xác 15 phút.
Câu hỏi thường gặp
Giờ Ngọ ba khắc là mấy giờ?
Khoảng 11 giờ 45 phút nếu 1 khắc là 15 phút: giờ Ngọ bắt đầu lúc 11 giờ, cộng ba khắc là 45 phút. Theo hệ 100 khắc thì ba khắc là 43 phút 12 giây. Cách nói này hay gặp trong phim, truyện cổ trang; giờ bắt đầu của từng giờ địa chi có ở 12 giờ địa chi.
Nguồn tham khảo
- Từ điển Quốc âm Nguyễn Trãi (Hội Bảo tồn di sản chữ Nôm): mục “khắc”, phép tính 100 khắc một ngày đêm.
- Các con số quy đổi tính từ định nghĩa của từng hệ.
Cập nhật · Biên soạn: tinhtuoi.com